گروه استان ها : سرانجام به دنبال اختصاص اعتبارات لازم ، پس از سال ها انتظار کارشناسان ، دژ گل خندان ( هفت دختر ) دماوند که زير خروارها خاک مدفون شده بود، کاوش و رازهاي اين بناي فراموش شده ،فاش مي شود.
اين دژ در ضلع جنوبي روستاي گل خندان در نقطه تلاقي سياه رود و بوم ، بالاي صخره اي طبيعي در ارتفاع 860 متري از سطح دريا و 8 کيلو متري جنوب جاده آسفالتي تهران به صورت بقايايي از سنگ و ساروج واقع شده است.
اين محوطه باستاني که وسعتي در حدود 2100متر مربع دارد توسط "حسن کردخاني" در سال 53 بررسي و شناسايي شده است.
اين بنا در برنامه بررسي آثار تاريخي فرهنگي سال84 مورد بازديد و به لحاظ بحث تاريخي در اولويت برنامه هاي پژوهشي جهت اخذ مجوز هاي لازم کاوش قرار گرفت .
بررسي هاي اوليه حاکي از آن است که اين دژ متعلق به اواخر دوره ساساني و دوران اسلامي تا قرن دوم است.
« علي فرحاني» رييس سابق دفتر ميراث فرهنگي و گردشگري دماوند- فيروزکوه که به عنوان رييس هيات باستان شناسي اين دژ تاريخي نيز برگزيده شده است، در اين باره مي گويد : « کاوش درباره هويت تاريخي دژ گل خندان يکي ازاولويت هاي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان تهران بوده است و به دنبال بررسي و شناسايي اين دژ و اختصاص اعتبارات لازم، عمليات کاوش احتمالا از هفته آينده آغاز مي شود. »
به گفته وي کاوش در اين بنا مي تواند راهي به رازهاي دوره هاي مختلف تاريخي اين دژ باشد و به اين ترتيب يافته هاي جديد در آن مي تواند به بسياري از ابهامات دوره هاي تاريخي دماوند پاسخ گويد.
وي درباره موقعيت کنوني دژگل خندان مي گويد : « اين دژ در حال حاضر استوار مانده و مي تواند پس از کاوش به يکي از اماکن بسيار جالب براي جلب توريست تبديل شود.»
فرحاني همچنين مي گويد : « از اهداف اصلي اين کاوش دست يابي به دوره هاي تاريخي و استقراري دژ، مرمت و ساماندهي بخش هاي آسيب ديده بنا، دست يابي و معرفي به عنوان يک اثر تاريخي و نقطه گردشگري ، آغاز کاربري در فضاهاي خارجي آن است .»
وي همچنين مراحل بعدي ساماندهي اين بنا را شامل مرمت ، آزادسازي و تعيين حريم آن اعلام کرد.
اين دژ با چين هايي از حصار هاي مستحکم آغاز مي شود و ارتفاع حصار ها به 9 متر مي رسد. بخش هاي شرقي و غربي اين دژ سالم مانده است.
جبهه غربي اين دژ نيز يکي از ابهامات آن به شمار مي رود زيرا به دليل انباشت خاک، اطلاعات دقيقي از آن توسط کارشناسان ثبت نشده است .
مستندات و مدارک تاريخ بسياري در اهميت اين دژ آورده شده که از آن جمله مي توان از کتاب "ديلمستان " اثر "سيد زهيرالدين مرعشي " نام برد. .
در اين کتاب آورده شده است: « 300 مرد جنگي در ملک طاووسي يکي از علماي محلي ( به سوي اين دز) تاخته و دژ را منهدم مي کنند.»
همچنين در کتاب "حبيب السير" نوشته « قياس الدين خان مير» از اين قلعه نام برده و آن را برج سپهر و محل توطن رستمداران دانسته است .
در اين کتاب اين دعا درباره اين قلعه آورده شده است: کنگره اش ايمن از کمند و گزند، ساحت آن پاک باد .